Quizena y o Castiello de Mont Aragón (Uesca) : Historia y cultura d'un lugar
Quizena
Histórica y Cultural

Ilesia de l'Asunción d'a Nuestra Sinyora de Quizena


Situada en a Plaza de San Pietro Mártir de Quicena, se troba a Ilesia de l'Asunción d'a nuestra Sinyora, que perteneixe a la Diocesi de Uesca y Arziprestazgo de Sesa-Berbegal. 


O suyo Párroco dende setiembre de 2016 ye o Pai Rafael Nieto Maldonado. 


L'horario de misas ta l'anyo 2016/2017 será os domingos, a las 12:00 d'o maitín. O templo parroquial de Quizena podrá visitar entre as as 11:45 y as 12:00 horas, antes d'o comienzo de l'oficio.



HISTORIA

A ilesia estió mandada construir a costa de l'abad de Montaragón, Pietro Cayetano Nolivos entre 1712 y 1731. 

L'abad Miguel Asín, entre 1765 y 1791, mandó dorar a custodia y o retablo d'a Ilesia.


Un sieglo dimpués, en 1858, estió reparada por primera vez a ilesia y s'adhibió o módulo superior d'o campanar. 


En a Guerra Civil (1936-1939), seguntes contan os vecins d'o lugar, a Ilesia de Quizena estió asediada por o bando republicano. O retablo y muitas obras d'arte que en ella se custodiaban estioron extraidas d'o tempo, apiladas en a plaza d'o lugar y quemadas. 


A ilesia tambien se quemó, y no se derrumbó por completo a causa d'os robustos muros que a sustentan.


A zaguers d'o sieglo XX s'acometieron obras de restauración y consolidación como a Lonja y zona ajardinada a os costaus, as puertas de madera d'a dentrada a o templo y o servicio que ye situau en a torre d'o campanar.


A prencipios d'iste sieglo XXI, s'han recuperau dos lienzos de gran valor artistica, diferents obras que yeran en un almacén d'a Parroquia, s'ha pintau de blanco a nave y de royo o presbisterio, y s'han apanyau crepas y humedades.


En 2016, s'ha apanyau o reloch d'o campanar, dotando-lo d'un millor mecanismo y sonido d'as campanas. Iste mesmo anyo, a Parroquia de Quizena ha recibiu quantas donacions que incrementan o patrimonio d'a Ilesia. Entre istas donacions, a mas representativa, ye a talla d'a Virchen de l'Asunción, el representación iconografica del qual no se trobaba entre a imaginería d'a Ilesia.


  


EXTERIOR

D'estilo Barroco, os muros son de sillería y rechola, con remates de rechola a modo de chicotas ménsulas en o tejado. O suyo campanar quadrau, ye decorau con cantonadas molduradas y rematado en a parte superior con un módulo de rechola con reloch y cupula en pico, posiblement adhibius en o sieglo XIX.

O suyo lonja estió reconstruida en 1999 y as puertas de madera, igual que a lonja, estioron restauradas y engarzadas en o pórtico d'arco de meyo punto con dovelas decoradas con casetones. Os quefers de restauración d'as monumentals puertas estioron realizadas por a Fustería Blasco de Quizena. 

En a parte superior se puede apreciar o escudo d'a Villa de Quizena, tallado en a madera. 

A Ilesia Parroquial de Quizena ye de planta basilical, de tres naves divididas en quatro tramos cubiertos por bóvedas de lunetos y rematada con ábside quadrangular.


 


L'INTERIOR

L'ALTAR

L'altar mayor ye componiu por una mesa de piedra con crismón en fierro en el qual reza  a inscripción: "M'amanaré a l'atar de Dios". Amás, d'a siede d'o cura, un atril ta emparar as sagradas escrituras y un portavelas electrico. 

En o presbiterio s'ha colocau tres lienzos a modo de retablo que s'utilizaban en a primera metat d'o Sieglo XX como marco mobil t'os monumentos en a celebración d'as misas d'a Semana Santa quizenense. Os treballos de restauración s'han levau a cabo en 2014, y a interpresa que s'ha encargau de restaurar-lo ha estau Eco-Arte, mencionando a las restauradoras Clara Broto y Cristina Peñarroya, que han feito un excelent treballo.

O lienzo enmarca a la talla d'o Cristo Crucificado, que ye a imachen mas gran que poseye a Ilesia de Quizena y o sagrario.

Entre as zagueras donacions recibidas, se troba a talla d'a Virchen María d'o sieglo XIX, cedida por Delegación de Patrimonio de Uesca. Ista talla s'ha consagrau como a Virchen de Quizena y s'ha situau a la dreita de l'altar.



 

NAVE CENTRAL

Como s'ha mencionau a o prencipio, en referencia a l'exterior d'a Parroquia, as puertas de dentrada son engarzadas en una portiada d'arco de meyo punto.

A la dreita d'a puerta nos trobamos con a pila bautismal en piedra y custodiada por una reixa de forcha de fierro que data de l'anyo 1879.




Al costau cucho, s'ha penchau un quadro que reproduz a imachen d'a Nuestra Sinyora d'o Huerto venerada en Quicena, ta tener buenas culles.

A cada costau d'as naves i hai una benditera u pila benditera d'o mesmo material que a pila bautismal, incrustadas en o muro d'a parroquia, y posiblement, fechadas en o mesmo anyo.


A nave central ye ocupada por bancos de madera, restauraus en 2014 y o goso ye de recholas que imitan a o granito en diferents tonalidatz. As recholas de l'altar son quadradas con dibuixo de cruz y a parte de l'altar y o escalón d'acceso, son tapizadas en moqueta roya.

En a parte superior se troba o coro con una balconada de madera y un ventanal a modo de rosetón que lo ilumina. En o lateral dreito tiene una cruz de madera.

SACRISTIA

A sacristía se troba en a parte dreita d'o presbiterio, y a la suya dentrada se troba a siede, que ye un banco de tres plazas de madera.

Dentro d'a sacristía, s'ha colocau una cortina de terciopelo royo, con aplique dorado, restaurada en 2015.

S'han recuperau dos custodias d'oro y plata d'o sieglo XX, una dedicada a Santa Águeda y unatra a Santo Blas.


PARTES AUXILIARS D'A PARROQUIA

A Ilesia de Quizena cuenta con un servicio que se troba a los pietz d'as escaleras que puyan a o campanar y a dreita d'as puertas de dentrada i hai un almacén.


DECORACIÓN Y PATRIMONIO HISTORICO

 

Se puede considerar que a Parroquia de l'Asunción d'a nuestra Sinyora de Quizena ye austera en qüestión de decoración y no conta con un rico patrimonio cultural, pero poseye una imaginería relichiosa, que mas que por a suya valor historica, tiene una valor sentimental ta tot o lugar de Quizena.

Como s'ha mencionau entre a descripción d'as naves laterals, a Ilesia de Quizena tiene uns frescos pintaus en os suyos muros que fan función de retablos en cada tramo d'as naves.

As suyas paretz son pintadas de blanco y o presbiterio d'un royo intenso, realizau a prencipios d'iste sieglo. Antes que se pintase asinas, as paretz y columnas d'a Ilesia yera pintadas de blanco y color pastel, y o presbiterio de blanco. Con quatro d'as tallas que agora son situadas en as naves laterals, formando una cruz.

En as columnas d'a Ilesia son penchaus en formato de quadro, o Via Crucis, que se refiere a las diferents etapas u momentos vivius por Jesús dende o momento en que estió aprehendido dica o suyo crucifixión y sepultura, a lo largo d'as XV estacions que lo componen.

A Ilesia tamién poseye atras tallas de menor grandaria como un Sagrau Corazón de Chesús y una Virchen d'o Carmen (que son custodiadas en a Sacristía y donadas por Dª Carmen Guiance), o Nino Chesús chunto a l'altar y Santa Teresa de Chesús custodiando os oracionarios.

Entre o suyo patrimonio se troban as oracionarios de misa en latín:

  • INITIUM SANCTI EVANGELII, SECUNDUM JOANNEM
  • SACERDOS, CUM LAVAT MANUS DICAT
  • U SACRUM CONVIVIUM
  • SACERDOS INFUNDIT VINUM
  • SACERDOS LAVAT MANUS

 
ZAGUERAS DONACIONS

As zagueras donacions en 2016 que ha recibiu a Ilesia de l'Asunción de Quizena ha estau a d'un armonio u harmonium cedido por a Seu de Uesca, y que ye en perfecto estau.



Un pilar de madera y a siede d'o sacerdote, recuperaus por a restauradora María Chosefa Escar.


Como s'ha comentau en l'apartau d'Historia d'a ilesia, en 2016 s'han recibiu dos donacions de dos tallas que represientan l'advocación mariana, de muit diferents estilos. a primera, que data d'o sieglo XIX, se consagró en mayo de 2016, y le la ha clamau Virchen de Quizena. a segunda, esculpida en 2015 por o escultor zaragozano Santiago Osácar, y consagrada en chulio de 2016, ha estau a Virchen de l'Asunción de Quizena u a Virchen d'a Corona de Perlas, ye zaguera encara por ubicarla en a Ilesia.